KREDİ KARTLARINI NE ZAMAN KULLANMALI NE ZAMAN KULLANMAMALIYIZ?

            Kredi kartı kullanım oranı son yıllarda enflasyonda yaşanan düşüş ve ekonomide sağlanan istikrar dolayısıyla hızla arttı. Bankaların da bireysel müşterilere yönelmesi ve elektronik bankacılıkta yaşanan gelişmeler bunu destekledi. Sonuçta bireyler kredi kartı kullanarak nakit taşımak zorunda kalmadan alışveriş yapabilir ve borçlarını da bir aylık vadeyle ödeyebilir duruma geldi.

            Kredi kartlarının yaşamımıza girmesi ve kullanımının da hızla yayılması, doğru amaçlara hizmet ettiğinde hem kullanana hem de kullandırana kazandırıyor. Bir kredi kartı sahibi olmak bugün hiçbir kefile gerek duyulmaksızın mümkün hale geldi. Kullanımı ve sahip olunması bu kadar kolaylaştırılan kredi kartlarında nelere dikkat etmeliyiz? Öncelikle kullanıcıların kartların bazı özellikleri konusunda dikkatli olması gerekiyor. Kredi kartlarının bir harcama limiti vardır ve bu harcama limiti doğrultusunda bizim kullanımımıza izin verilir. Harcama sınırınızın 1.000 YTL olduğu bir kartta bu rakamın üzerinde harcama yapamazsınız ya da eğer yaparsanız bunun için ek faiz bedeli ödemek durumunda kalırsınız.

            Kredi kartının mantığı üzerinde biraz durmak istiyorum. İlk kredi kartımı aldığımda üniversite öğrencisiydim. Hiç unutmuyorum 1997 senesiydi. Üniversitede açılmış olan bir banka standından almıştım. Marmara Üniversitesi İşletme (ingilizce) bölümü öğrencisiydim ve Kadıköy’de Göztepe kampusünde okuyordum.. Kredi kartı ve şifresi bana gönderilir gönderilmez yaptığım ilk iş en yakın alışveriş merkezi olan Kadıköy Bahariye Caddesi’ne gitmek oldu. O gün kılık kıyafet olarak canım ne istediyse aldım. Akşam eve döndüğümde çok mutluydum. Hem bir sürü yeni giyeceğim olmuş hem de hepsini taksitle almıştım. Çok akıllı bir alışveriş yaptım diye düşünüyordum. Yaklaşık bir ay boyunca da böyle düşünmeye devam ettim, sonra hesap ekstrem geldi. Önce küçük bir şok yaşadım, çünkü ailemden borçlandığım miktarı ödeyebilecek kadar harçlık almıyordum. Sonra dedim ki aman ne olacak canım, minimum ödeme tutarı var onu yatırırım ben de. Öyle de yaptım, bu durumdan ailemi haberdar edip onlardan bir sürü azar işitmeye niyetim yoktu. Hem ben işletmeciydim değil mi, işimi bilirdim. Bir dahaki ay hesap ekstrem yine geldi ama ben ödeme yapmama rağmen rakam hiç azalmıyor hep aynı kalıyordu. Çünkü hesabıma minimum ödeme tutarlarını yatırıyordum. Bir anda matematik derslerini hatırladım, yeni ÖSS sitemine göre lise iki matematiğinde limitler vardır.

Soru: Limit 0’dan sonsuza giderken Hakan’ın kredi kartı borcu biter mi?

Cevap: Bu harçlıkla hayır!

Babama bir delikanlı gibi konuyu açmaya karar verdim. Tabii canım, erkek adam konuşur alnı ak başı diktir değil mi?! Sonra dedim ki baba bu bankalar beni kandırdı. Size kredi kartı vereceğiz, istediğinizi alacaksınız, borcunuzu da alışverişi yaptıktan sonra ödeyeceksiniz, anlaşmalı kurumlarımızda taksit de yapabilirsiniz dediler. Aslında bankalar bütün bu dediklerini aynen yapmışlardı. Görevini yapmayan kişi bendim ama bunu babama söyleyemezdim. Sonra babam borcumun ne kadar olduğunu sordu ve bütün borcumu kapayacak kadar parayı bana verdi. Ben de gidip borcumu kapattım. Hep demişimdir, babam sağ olsun!

 Sizinle paylaştığım kendi tecrübemde benim yaptığım temel hata neydi? Ya da bugün kredi kartı mağduru olan birçok kişinin yaptığı hata nedir? Buradaki sorun aslında bir algılama sorunu. Kredi kartı sahibi olduğunda birçok kişi kartının limiti kadar paraya sahip olduğunu zannediyor. Limiti 1.000 YTL olan birisi diyor ki benim 1.000 YTL param var. Aslında orada 1.000 YTL paranız olmuyor. Sadece 1.000 YTL parayı bir aylık bir süre için kullanma hakkınız oluyor. Bir sayı doğrusu üzerinde düşünelim.  

            Sayı doğrusu üzerinde incelersek  sıfır sayının sağ tarafının +1.000, sol tarafının da -1.000 olduğunu düşünelim. 1.000 YTL limitli herhangi bir kredi kartına sahip olduğumuzda aslında sıfır noktasındayızdır ve -1.000’e kadar inme hakkımız vardır. Bankalar açısından durum böyledir. Bize kredi verecekleri zaman bir yandan bize yardımcı olurlarken bir yandan da ne kadar ödeme gücümüz olduğunu doğru olarak hesaplamaya çalışırlar. Oysa tüketici psikolojisi böyle değildir, tüketici kredi kartını alırken +1.000 YTL para sahibi olduğunu ve sıfıra ininceye kadar harcama yapabileceğini düşünür. Dolayısıyla bazı insanlar kendilerine ait olmayan bu parayı kendilerininmiş gibi kullanmaya kalktıklarında ödeme güçlükleriyle karşılaşabiliyorlar. Şüphesiz kredi kartı kullanmanın getirdiği avantajlar ve dezavantajlar var, bunları sırasıyla ele almak, kredi kartı harcamalarını kontrol edebilmek açısından kolaylık sağlayabilir.

            Kredi Kartı Kullanmanın Avantajları

• Alışveriş kolaylığı kredi kartı kullanmanın en önemli avantajlarından biridir. Nakit para taşımaktansa kredi kartı taşımak ve harcamalarınızı kredi kartıyla yapmak hem daha kolaydır hem de paranızı çalınma riskinden korumanızı sağlar.
• Acil ihtiyaçların ortaya çıkması durumunda kredi kartları çok faydalı finansman kaynaklarıdır. Beklemediğiniz bir anda aracınız çekilebilir, seyahate gittiğiniz yerde hastalanabilirsiniz ya da başka bir olumsuzluk meydana gelebilir. Kredi kartınız varsa kısa vadede sorununuzu rahatlıkla çözebilirsiniz.
• Ödemenizi yapmadan önce istediklerinize ulaşmanızı sağlar. Kredi kartınız sayesinde o an için paranız olmasa bile alışveriş yapabilir ve vadesi gelmeden borcunuzu ödemeniz durumunda iki kere kazanmış olursunuz.
• Ödeme kolaylığı sağlar. Bir kredi kartınız varsa ay boyunca yapabildiğiniz bütün harcamaları kredi kartınızdan yapabilir ve ay sonunda bütün bu harcamaların bedelini bir kerede ödeyebilirsiniz.
• Fiyat artışlarına karşı kalkan vazifesi görür. Satın alacağınız bir ürünün fiyatında artış olacağını öğrenirseniz ve yeterli nakdiniz yoksa kredi kartınız sayesinde alışverişinizi yapabilir ve muhtemel fiyat artışlarından kendinizi koruyabilirsiniz.
• Faizsiz kısa vadeli kredi imkanı sağlar. Kredi kartınız limiti dahilinde bir aylığına faizsiz olarak kredi kullanma imkanı sağlar. Kredi kartınızı bu bakımdan iyi değerlendirdiğinizde küçük sermayeli evden yapabileceğiniz işler kurabilmek için bir kredi imkanı olarak da değerlendirebilmeniz mümkündür.
• Tatil ve seyahat rezervasyonlarında kolaylık sağlar. Kredi kartınız ile tatile çıkmadan önce uçak bileti, kalacağınız otel gibi önemli harcamalarınızla ilgili rezervasyon yaptırabilir ve tatile gittiğiniz yerde zaman kaybetmeden tatilinizin tadını çıkarabilirsiniz.
• Ücretsiz promosyonlar kazanabilirsiniz. Bankaların kredi kartınızı kullanarak biriktirdiğiniz puanların karşılığında size sundukları uçuş mili ya da elektronik eşyalar gibi promosyonları oluyor. Böylece biriktirdiğiniz puanları kullanarak ihtiyaçlarınızın bir kısmını karşılayabiliyorsunuz.
• Faturalarınıza otomatik ödeme kolaylığı sağlar. Kredi kartınızı kullanarak faturalarınız için otomatik ödeme talimatı verebilir ve böylece hem tek tek fatura ödeme zahmetinden kurtulmuş olursunuz hem de ödediğiniz faturalar size kredi puanı olarak geri döner.

Kredi Kartı Kullanmanın Dezavantajları

·        Harcamalarınızın kontrolünüzün dışına çıkmasına sebep olabilir. Kredi kartı kullanmanın psikolojisinde bahsettiğim gibi kredi kartınızdaki verilmiş olan limit size ait olan bir para değildir. O limit sizin bankaya borçlanabileceğiniz en yüksek miktarı gösterir. Bunun bilincinde olunamadığı zamanlar olabilir. Bu durumda bazen nasıl olsa kredi kartınız yanınızda diye kontrolsüz harcamalar yapabilirsiniz. Bunun önüne geçmenin yolu var. O yol da harcamalarınızı mümkün olduğunca nakit olarak yapmanız. Nakit harcama yapmak demek kendi paranızı harcamak demektir, oysa kredi kartıyla harcama yapmak demek bankanızın size ödünç verdiği parayı harcamak demektir.

·        Borç para almak için en pahalı yöntemlerden biridir. Kredi kartınızdan nakit para çekmek durumunda kalırsanız eğer -ki bunu hiç tavsiye etmem- çok yüksek faizle borçlanmış olursunuz. Aylık nakit para çekme faizi ortalama %6. Bu oran yıllık basit faiz hesabıyla %72’ye gelir, kaldı ki hesap bileşik faizle yapılmalıdır, o zaman bu oran daha yüksektir. Bunun anlamı şudur, net faiz oranlarının %10’lara düştüğü günümüzde siz 100 liranızı bankaya yatırırsanız onlar size yılın sonunda 10 lira ödeme yaparlarken, siz onların 100 lirasını alırsanız onlara ek olarak 72 lira ödemek durumundasınız. Tabii ki bankalar hayır kurumu değil, hizmetlerinin karşılığında kâr etmek durumundalar, ama bence 7 katın üzerindeki bu fark hiç de adil değil.

·        Henüz kazanmadığınız bir parayı harcamanıza neden olur. Kredi kartınızı kullanarak alışveriş yaptığınızda henüz kazanmadığınız bir parayı harcamış olursunuz. Bugün harcama yaparsınız ama o harcamayı gelecek ayki kazancınızla ödeyeceksinizdir. Oysa gelecek ay kazancınız olup olmayacağını bugünden bilemezsiniz. Dolayısıyla başınıza bir olumsuzluk gelmesi durumunda o borcu ödeyememe riskini üzerinize aldığınız gibi, üstüne işleyecek faizi de ödeme riskini taşımış olursunuz.

Kredi kartı kullanmanın birçok avantajı ve dezavantajı var. Doğru strateji, kredi kartlarının avantajlı olduğu yönlerini değerlendirmek ve dezavantajlı olan yönlerinden kaçınmaktır. Kendinizi bu konuda disiplin altına almak isterseniz eğer, kredi kartı hesabınıza nakit para yatırıp o parayı harcamanızı tavsiye ederim. Bunu yapmak için kredi kartı hesap bakiyeniz sıfır iken, kazandığınız paranın bir kısmını kredi kartı hesabınıza yatırın. Böylece harcama yaptığınızda kredi kartınızdan değil, cebinizden harcamış olursunuz. Bunu birkaç ay yaptıktan sonra kendinize güveniyorsanız kredi kartını normal olarak kullanmaya başlayabilirsiniz. Bu basit, ama bir o kadar da sonuç veren bir stratejidir.