KİŞİSEL RİSK YÖNETİMİ VE SİGORTA MANTIĞI

Sigorta, bir risk yönetim aracıdır. Kişisel risk yönetiminin temelinde sigorta ve sigorta mantığı vardır. Sigorta hakkında neleri bilip neleri bilmediğinizi bilmiyorum, bu yüzden mantıksal temellerini sizinle paylaşacağım ve bunu yaparken de otomobil kullanma örneğini kullanacağım. Kişisel risk yönetiminde, riski yönetebilmek için uygulayabileceğiniz dört yol vardır:

1. Riskten Kaçınmak
2. Riski Kabul Etmek
3. Riski Azaltmak
4. Riski Transfer Etmek

Riskten Kaçınmak

Risk yönetiminin yöntemlerinden birincisi riskten kaçınmaktır. Eğer kaza yapmaktan korkuyor ya da kaza yapmak istemiyorsanız otomobilinizi kullanmayabilirsiniz. Ancak bu durumda işinize gidememiş olursunuz. Her risk yönetimi stratejisinin kullanılmasının en uygun olduğu yer farklıdır. Riskten kaçınmanın en uygun olduğu alanlara örnek olarak sigara içmemek, uyuşturucu kullanmamak verilebilir.

Riski Kabul Etmek

Aracınızla trafiğe çıktığınızda kaza yapma riskiniz olduğunu bilirsiniz, ancak buna rağmen işe gitme sorumluluğunu yerine getirmek için trafiğe çıkarsınız. Bu durumda riski kabul etmiş olursunuz.

Riski Azaltmak

Riski azaltmak, risk yönetim yollarından üçüncüsüdür. İşinize gitmek için aracınızı kullanırsınız ve bunun da kaza riskini taşımak anlamına geldiğini bilirsiniz. Ancak kaza riskini azaltmak için aracınızı daha dikkatli kullanmaya özen göstererek ve emniyet kemerinizi de bağlayarak riskinizi azaltmış olursunuz. Yangın riskine karşı duman dedektörleri kullanmak da riski azaltma stratejisine verilebilecek bir örnektir.

Riski Transfer Etmek

Risk yönetim tekniklerinden sonuncusu riski transfer etmektir. Bu da kitabın bu bölümünün konusunu, sigortayı oluşturuyor. İşinize gitmek zorundasınız. İşinize varmak için de aracınızı ya da toplu taşıma araçlarını kullanmak zorundasınız. Bu da trafik ve kaza yapma riskini taşımak anlamına geliyor. Bu durumda riskin her zaman var olduğunun bilincinde olarak sahip olduğunuz riski bir başkasına transfer edebilirsiniz. Bu da sigortadır. Sigorta, güvence anlamına gelir ve sigorta aracılığıyla bir poliçe satın alarak ödediğiniz primin karşılığında kendinizi ve sigortaya konu olan risklerinizi güvence altına almış olursunuz.

Karşılaşabileceğiniz herhangi bir riskin gerçekleşmesini ne ben ne de bir başkası engelleyemez. Ancak karşılaşacağınız risklerin sonucu olarak ortaya çıkabilecek finansal kayıplara karşı kendinizi koruyabilirsiniz. Bunu da sigortayla yapabilirsiniz.

Sigorta, olası finansal kayıplara karşı sizi koruma altına alır ve bunu da bir risk havuzu oluşturarak yapar. Diyelim 1000 haneli bir kasabada yaşıyorsunuz ve bu kasabada her yıl bir ev yanarak yok oluyor. Bir evin değerinin de 10.000 birim para olduğunu düşünün. Bu durumda evlerinin olası bir yangın sonucu karşılaşabilecekleri finansal kaybı karşılamak için her hane sahibinin elinde nakit 10.000 birim para bulundurması gerekir. Aynı kasabada bir sigorta şirketi varsa ve bu şirket derse ki ben bir risk havuzu oluşturuyorum, sizin hane sahipleri olarak 1.000 birim paranızı bağlamanıza gerek yok, bana yılda 11 birim para verirseniz ben bu paraları bir fonda toplarım. Her yıl kimin evi yanarsa onun evinin bedelini de karşılarım. Bu durum hane sahiplerinin de sigorta şirketinin de faydalanacağı bir kazan-kazan yaklaşımıdır. Hane sahipleri 11 birim para verdiğinde risk havuzunda toplam 11.000 birim para toplanmış olur. Evlerden biri yandığında ise 10.000 birim para bu değer risk havuzundan ödenir. Oluşturulan havuzda 1.000 birim para kalır, bu da sigorta şirketinin giderlerini ve kârını oluşturur. Böylece bir sosyal yardımlaşma sigorta şirketi aracılığıyla gerçekleşmiş olur. Bir kısım insanlar risk gerçekleşmediğinde ödedikleri primin dolayısıyla paralarının boşa gittiğini düşünebiliyorlar. Buna verilebilecek çok basit bir cevap var. Eğer sigorta primini ödemeyip riski kendi üzerinize almaya kalkarsanız, risk gerçekleşirse ekonomik bir çöküntü yaşayabilirsiniz. Kaldı ki ekonomik durumunuz uygunsa bile evinizin bedeli kadar bir parayı nakitte tutmak demek, o parayı herhangi bir yatırım aracında değerlendirmek ya da işlerinizde kullanmaktan mahrum kalmak demektir. Buna karşılık sadece 11 birim para olarak ödediğiniz prim, riskin gerçekleşmesi durumunda bütün zararınızı karşılayıp size 10.000 birim para olarak geri dönebiliyor. Riskin sizin başınıza gelmemesi durumunda ise bu üzülecek bir durum değil, aksine sevinilecek bir durumdur. Kaldı ki, prim ödeyerek zor durumda kalmış olan birinin finansal kaybının karşılanmasına da katkıda bulunmuş olursunuz.

Sigorta mantığına bu şekilde bakmak ve risk yönetimini örnekteki gibi değerlendirmek kendimizi ve ailemizi finansal risklere karşı korumamızı sağlayacağı gibi, yaşamımızı da kolaylaştıracaktır. Aşağıda sigortayla ilgili birtakım sorular bulacaksınız ve eğer sigortanız varsa bunların hepsinin cevabı “sigorta”, sigortanız yoksa cevabını sadece siz verebilirsiniz…

·        Ailenizin geçimini sağlayan kişi aniden ölür ya da sakat kalırsa finansal kaybınızı kim karşılayacak?

·        Beklenmedik bir hastalıkla karşılaşırsanız hastane masraflarınızı kim ödeyecek?

·        Aracınızla bir kaza geçirirseniz kaza ve tedavi giderlerini kim karşılayacak?

·        İşyerinizde yangın çıkar yad da hırsızlık olursa zararınızı kim telafi edecek?

·        Eviniz deprem sonucu zarar görürse yeni bir ev alacak ya da gerekli tamiratı yaptıracak parayı size kim verecek?

·        Evinizin çatısında tamirat yapan bir usta fiziksel bir zarara uğrar ve size dava açarsa tazminatınızı kim ödeyecek?

·        Çalışanlarınızdan biri işyerinde bir kaza geçirirse ve tazminat davası açarsa, maliyetleri kim karşılayacak?